Systemy PACS/RIS

pacs

Agfa – Impax     Alteris – Alteris II    CGM – NETRAAD     Medflow – PACS/RIS    Resqmed – Infinitt    Synektik – Arpacs

Picture Archiving and Communication System — PACS
System PACS jest to system archiwizacji i dystrybucji obrazów, którego celem jest obsługa informatyczna zadań wykonywanych w ramach diagnostyki obrazowej w zakresie danych obrazowych. System taki składa się z następujących elementów:
· sieć
· diagnostyczne stacje robocze
· serwer archiwizujący obrazy
· interfejsy drukarek
· interfejsy urządzeń generacji obrazu (CT, NMR, USG)
· przeglądowe stacje robocze

PACS to podstawowy system informatyczny do archiwizacji i transmisji obrazów z urządzeń diagnostycznych. Najważniejszą cechą dobrego systemu PACS jest obsługa protokołu DICOM, w którym generowane są obrazy – pozwala to na współpracę systemów i urządzeń pochodzących od różnych producentów. O krok dalej idą urządzenia, które obsługują także otwarte standardy komunikacji w środowisku medycznym, czyli HL7 oraz wspierają profile IHE.
Dobry system PACS to nie tylko taki, który sprawnie przesyła i gromadzi dane, ale także pozwala na dopasowanie programu do specyfiki pracy poszczególnych specjalizacji (np. ortopedia, kardiologia, chirurgia, gastrologia) oraz łatwo integruje się z oprogramowaniem HIS i RIS. Warto sprawdzić, jak zachowa się system w sytuacji podłączenia do niego kolejnych urządzeń diagnostycznych, czy będzie w stanie przetworzyć i przechować szybko wzrastającą ilość danych. Dlatego warto zwrócić uwagę na skalowalność systemu w sytuacji rozbudowy jednostki, jego modułowość oraz możliwość zwiększenia archiwum danych w zależności od potrzeb placówki.
System PACS powinien umożliwiać: śledzenie historii zdrowia i choroby pacjenta, porównanie obrazów z danymi z poprzednich badań, tworzenie listy zleceń, profilowanie użytkowników w zależności od specjalizacji, obsługę w języku polskim (ważna jest możliwość używania polskich znaków diakrytycznych). Warto zwrócić uwagę szczególnie na opcję podglądu wyników z wcześniejszej diagnostyki. To zwiększa pewność diagnozy, pozwala śledzić postęp leczenia i podejmować trafne decyzje co do dalszego przebiegu leczenia. To duże ułatwienie dla lekarza.
Jako że PACS obsługuje zwykle wiele stanowisk jednocześnie, dobrym rozwiązaniem dla dużych placówek będzie model pracy w schemacie licencji tzw. „pływających”. W tradycyjnym modelu licencje są przypisane do stanowisk, a placówka – chcąc mieć dostęp do PACS-a na większości komputerów – musi wykupić dla nich licencje. W przypadku licencji „pływających” wystarczy zakup jedynie tylu licencji, ilu użytkowników (komputerów) jednocześnie korzysta z systemu w danym momencie, bez powiązania z konkretnymi stanowiskami.

RIS (Radiologiczny System Informatyczny) pozwala na obsługę całego procesu realizacji badania od momentu planowania i rejestracji pacjenta w pracowni radiologicznej, przez proces wykonania badania (u lekarza, technika, pielęgniarki), aż po stworzenie i wydanie opisu. Nowoczesne systemy RIS pozwalają na sprawne zarządzanie listami zleceń, optymalizację lokacji zasobów i zarządzanie finansami, a integracja z centralnym systemem informatycznym placówki umożliwia przesyłanie informacji o pacjencie i tworzenie pełnej elektronicznej dokumentacji medycznej pacjenta. Większość dostępnych na rynku systemów RIS posiada moduły statystyczne do generowania raportów i analiz.
Warto zdawać sobie sprawę, jak bardzo w zarządzaniu rozbudowanym oddziałem radiologicznym może pomóc instalacja systemu RIS. Opisywanie badań w systemie informatycznym jest o wiele szybsze i wygodniejsze, a sam opis jest bezpośrednio zintegrowany z obrazami. W pewnej skali działania RIS wydaje się być niezbędnym wyposażeniem oddziału – mimo, że nie jest to mały wydatek, to biorąc pod uwagę „ręczną” administrację obrazami i opisami, w ostatecznym rozrachunku inwestycja szybko się zwraca. Nie da się także przecenić korzyści: skrócenie czasu realizacji zleceń oraz redukcja kosztów z tym związana, lepsze wykorzystanie zasobów, przyspieszenie i polepszenie jakości diagnostyki poprzez zmniejszenie liczby błędów wynikające z integracji z systemami HIS, optymalizacja procesów zarządczych.

Teleradiologia – zdalny opis obrazów
Teleradiologia, czyli opis obrazów na odległość to zupełnie nowe podejście do analizy badań diagnostycznych. Pozwala na stały dostęp do wykwalifikowanych i wyspecjalizowanych lekarzy radiologów opisujących badania obrazowe bez względu na czas i miejsce wykonania badania. A to przekłada się na znaczne skrócenie czasu oczekiwania na opis, podniesienie wartości diagnostycznej badań, lepszy standard obsługi pacjenta oraz realną redukcję kosztów.
Dla małych placówek istotnym problemem jest stały dostęp do lekarzy radiologów. Małe pracownie albo wysyłają badania do opisu do większych ośrodków, albo zlecają opisy lekarzom pracującym w wielu placówkach. I w jednym i w drugim przypadku problemem jest czas oczekiwania na wyniki badań, który w wielu wypadkach może być kluczowy dla postawienia właściwej diagnozy i dalszej terapii pacjenta. Z drugiej strony – radiolodzy często specjalizują się w opisywaniu różnych typów badań (mammografia, TK, RTG, MR), co jest istotnym problemem, gdy placówka proponuje różnorodną diagnostykę. Z kolei duże placówki muszą zapewnić stały dostęp radiologów, których czas pracy nie zawsze jest wydajnie wykorzystany.
Rozwiązaniem problemów obu typów placówek diagnostycznych jest wykorzystanie potencjału i czasu dostępnych radiologów do opisu badań z innych pracowni – i jest to możliwe dzięki systemom teleradiologicznym. Najprościej mówiąc to rozwiązanie umożliwiające wysyłkę obrazów cyfrowych i podstawowych danych pacjenta bezpiecznym połączeniem do lekarza radiologa, który opisuje badanie i odsyła do pracowni. Systemy radiologiczne funkcjonują w różnych modelach, z których najpopularniejsze są dwa – z centralną jednostką opisującą lub w formie tzw. „węzła teleradiologicznego”. W pierwszym modelu placówki wykonujące badania wysyłają obrazy do specjalnie utworzonego do tego celu centrum opisowego, w którym pracują lekarze radiolodzy i na bieżąco opisują badania. Drugi system opiera się na współpracy pomiędzy placówkami medycznymi, w którym jedne pracownie wysyłają obrazy do opisu, a inne (dysponujące wolnymi zasobami) przyjmują obrazy do analizy. W obu przypadkach wymiana danych odbywa się dzięki dedykowanej infrastrukturze teleradiologicznej, za pomocą sieci internetowej i bezpiecznych połączeń. Dzięki temu w systemie medyczne dane obrazowe są dostępne wyłącznie dla pracowni, która je wykonała oraz dla lekarza z innej lokalizacji, który podjął się opisu tego przypadku. Oba typy rozwiązań powinny być wyposażone w protokół HL7, który pozwala na integrację rozwiązań teleradiologicznych z systemami PACS, RIS i HIS, co umożliwia wysyłanie i odbieranie opisanych obrazów bezpośrednio z poziomu tych systemów.